RUDNIK
SUVOBOR
RAJAC
VUJAN
JEŠEVAC
KLISURE
PEĆINE

Osnovu pejzaža i prirodne lepote na području čine prirodni resursi i njihovi sadržaji: reljef, vode, biološka podloga, zemljište, šume, pašnjaci, voćnjaci i veštačke tvorevine i oblici reljefa, mineralni izvorim, oblici rečnih tokova, stare vrste drveća, biljke i životinje (sa svojim individualnim estetskim vrednostima) i dr.

Osnovna karakteristika našeg područja je brojnost prirodnih lepota i retkost i mozaični raspored ovih elemenata u pejsažu. Ovo pejsažu područja daje posebnu estetsku vrednost. Ako ovome dodamo smenu četri godišnja doba i dinamičnost u biljnom svetu (listanje, cvetanje, rast promena boje, zrenje, opadanje lista i plodova i sl.), plodored na žitnim poljima, prisustvo veštačkih tvorevina (naselja, puteva i dr., dobijamo potpunu sliku predela koja se neprekidno menja. Zbog svega ovoga, s pravom se može reći da Šumadija, i naše područje kao njen sastavni deo, ima lepu prirodu, pejzaže koji spadaju u najlepše u našoj zemlji.

Ko elemenat pejzaža našeg područja igraju značajnu ulogu u formiranju njegovog izgleda. Sa vrlo raznolikim reljefom, nagibima i ekspozicijama, sadržajima žive i nežive prirode te kulturogenim tvorevinama dominiraju predelom i čine osnovu njegovog pejsaža. Vrhovi planina na području su nekadašnja ostrva jezera koje je bilo na području Šumadije.

Rudnik dominira ne samopodručjem već i Šumadijom. Dominantnost izražava svojim vrhovima i prostranstvom. Nekoliko vrhova je iznad 1000 m nadmorske visine. Vrhovi Rudnika su bez rastinja što im daje još veću estetsku vrednost. Raspolaže velikim brojem, vidikovaca koji su locirani na vrhovima i drugim mestima sa kojih su lepi pogledi na njegovu okolinu i dalje. U pejsažu Rudnika dominiraju šume (najviše bukve i hrasta). Livade i pašnjaci su znatnije prisutni u njegovim srednjim delovima, a donji delovi su pokriveni agrikulturnom vegetacijom (voćnjaci, oranice). Rudnik ima razgranatu hidrografsku mrežu. Iz njegovih nedara izviru Jasenica, Despotovica i Gruža. Brojne su i njihove pritoke koje čine još lepšim predele kroz koje protiču. Rudnik je bogat izvorima, a u okviru njega je termalna voda Svračkovačka banja. Lepotama Rudnika se posebno divio O. Prh (1983) koji je putovao po Srbiji 1829. godine i zapisao: "Rudničke planine leže gotovo u sredini Šumadije i one su pravo jezero i prirodna tvrđava zemlje. Cela zemlja okolo penje se postepeno ka tom predelu i na najuzvišenijem mestu diže se usamljena gromada, koja nosi ime Rudničkih planina. NJihov najviši vrh Šturac toliko se izdigao nad ostalim visovima te usamljene mase da je od sviju planinskih vrhova današnje Srbije sa njega najveći pogled. Na jugu se vide vrhovi balkanskog lanca gde se plave bez snega još u ovo doba; na zapadu planine drinske i planine u okolini Sarajeva; dalje severno šiljata kupa Cera, između Zvornika i Šapca. Između Cara i Avale vide se ravnice preko Save i iza njih sremska Fruška Gora. Na severu vide se Avala, tamo preko Dunava ravnice, u pravcu Požarevca planine banatske. Na istoku zatvara pogled visoki planinski lanac Crne rijeke".

vrh strane

Suvobor se razlikuje od Rudnika. NJegovi vrhovi su niži, do nedavno je bio ogoljen što mu je umanjivalo estetsku vrednost. Sada je prekriven mladim hrastovim šumama (u uvalama) i šumskim kulturama četinara koje pokrivaju njegov najveći deo. Na lokalitetu Ravna Gora je divna bukova šuma koja je opasana vodotokom Grab. Unutar nje se nalazi Mokra pećina koja je jedno od izvorišta Graba. Na Suvoboru ima dosta divljači (srneća, zec, fazan) i teren je vrlo atraktivan za lovce.
Kulturogene tvorevine su slabo zastupljene. Sela su na obroncima Suvobora. Na samoj planini se nalazi nekoliko koliba koje ožive tokom leta kada stanovnici susednih sela izađu sa stokom u planinu. Suvobor je bogat izvorima i vodnim tokovima. Ispod njegovih vrhova su izvorišta Dičine, Čemernice i njihovih pritoka. Kako planina Suvobor predstavlja lep pejsažni prostor, na čitavom našem području raspolaže sa najviše elemenata divljine.

vrh strane

Rajac je znatno pitomiji od Suvobora. Krase ga prostrane i lepe livade. One su posebno lepe pred kosidbu, u vreme cvetanja. U prostoru preme Gornjim Banjanima se nalaze lepe šume i šumske kulture. Posebnu vrednost mu daje bukova šuma tzb. Branetićka planina. Ovo je jedna od lepših šuma u Srbiji. Rajac je bogat vidikovcima sa kojih se prostiru vidici prema Posavini i Beogradu.
Za razliku od Suvobora bogat je kulturnim tvorevinama: spomenik borcima iz prvog svetskog rata, Planinski dom, Vojno odmaralište, brojne vikendice i dr. Rajac je već danas turistički centar. Posebna atrakcija je poznata turistička priredba Kosidba na Rajcu.

vrh strane

Vujan u jednom delu ima bogatu vegetaciju - bukovu šumu, a u drugom (Ilijak, Rožanj) je slika slična Suvoboru, golet, hrastova šuma, kulture četinara. U okviru njega je Brđanska klisura kroz koju protiče Despotovica. U njegovom okrilju su i dve termo - mineralne vode. Atomska banja i Mlakovac.
Sem centralnog dela, gde je Vujan obrastao bukovom šumom i Rožnja, gde prevladava hrast, ostali delovi su ispunjeni naseljima. Tu je poznati Manastir Vujan i vrlo uređeno selo Brđani kroz koje protiču Despotovica i Dičina.

vrh strane

Ješevac od Rudnika deli Gruža koja teče pravcem njegovog pružanja. Vrhovi su lepe zaravni (sem Treske) obrasli travom ili ratarskim kulturama. Osnovni sadržaj prirodnog pejsaža Ješevice su šume koje su mozaično ispresecane livadama, pašnjacima iratarskim kulturama. U planinskom delu Ješevca se nalaze brojne koliibe u kojima su nekada celo leto provodili meštani baveći se stočarstvom i poljoprivrednim radovima. Karakteristično za Ješevac je da naselja prodiru visoko u planinu (naročito sa severne i istočne strane) što datira od prisustva Turaka kada su stanovnici bežali u planinu. Zbog toga je u ovom delu prirodni predeo ispresecan naseljima i ostalim kulturogenim tvorevinama. U okviru Ješevca su ostaci starog manastira tzv. Crkvine.

vrh strane

Klisure

Ima ih više na području. Najpoznatija je Brđanska klisura između Vujna i Ilijaka. Dugačka je skoro 3 km. U slivu Kamenice klisurast teren je tokom pritoka Tinja. Na Rudniku imamo klisuru u izvorištu Jasenice. U slivu Dičine nalaze se dve klisure. Savinačka (duboka 200m, duga 1,5 km) i klisura između Visa i Krvavca (0,8 km).

vrh strane

Pećine

Na Rudniku se nalaze dve pećine. Jedna je kod izvora Jasenice, na Teferiču, a druga na mestu zvanom Lazovi. Na Rajcu, na 1 km. od planinarskog doma prema G. Banjanima u blizini kote 686 m, nalazi se najveća poznata pećina na ovom području. Otkrivena je 1975. godine. U njoj su otkriveni hodnjici dugački 40 m i visoki 4m , sa veoma lepim stalaktitima i stalagmitima. Na Suvoboru na lokalitetu Ravna Gora je Mokra pećina, koja je izvorište Graba. Nekoliko pećina se nalazi u Semedraži, na lokalitetu Pećinske strane, nedaleko od Ibarske magistrale.

vrh strane