|
Crkva brvnara
je crkvena građevina čiji su zidovi od drveta, odnosno od
brvana i istesanih talpi, dasaka pravilno obrađenih sa sve
četiri strane. Crkva brvnara je u celini sagrađena od drvenog
materijala. Čak se i krovni pokrivač radi od posebno obrađenih
dasaka koje su po pravilu od najboljeg i najtvrđeg materijala.
Crkva brvnara je naziv koji je u narodu
poznat za ovu vrstu graditeljstva pa je kao takav i zvanično
prihvaćen u naučnoj literaturi.
Gradnja božjih hramova od drveta seže
u daleku prošlost. Iako se o slovenskoj kulturi na ovim prostorima
veoma malo zna izvesno je da su Sloveni podizali staništa,
pa i hramove u čast bogova, od drveta. Jer, drveta je na ovim
prostorima oduvek bilo u izobilju, a i bilo je najpristupačnije
za obradu.
Brvnare su karakteristične i za južne
Slovene. Pretpostavlja se da su dolaskom na Balkansko poluostrvo
doneli sa sobom ovaj način gradnje, ali i da su ga zatekli
kod starosedelaca.
Srbi su od samog početka postojanja i formiranja nacije gradili
u drvetu. Narodno neimarstvo ove vrste razvija se i prilikom
stvaranja prve srpske države u IX veku, i kasnije, posle pokrštavanja
i primanja hrišćanstva.
U srednjem veku, prema nekoliko pisanih
izvora, građene su crkve brvnare, ali zbog ograničenog trajanja
materijala, nijedna nije sačuvana. Tokom srednjeg veka, posebno
u periodu turske vladavine, gradnja crkava brvnara je jedini
oblik crkvenog graditeljstva.
Crkve brvnare nisu karakteristične samo za srpsku crkvenu
arhitekturu i za područje Srbije. Građevine ovog tipa sreću
se u Bosni, Sloveniji u Hrvatskoj (Banija, Slavonija), ima
ih u susednoj Bugarskoj, Rumuniji i širom Evrope. Posebno
su karakteristične one u ruskim zemljama i zemljama krajnjeg
severa Evrope (Norveška, Finska). Za njih je karakteristično
i to da su velikih dimenzija i da su to monumentalne katedralne
crkve.
Ono što je posebna karakteristika crkava
brvnara to je da ih je gradio narod za potrebe održavanja
vere i tradicije. Dakle crkva brvnara je narodna crkva. Zidane
crkve i manastire podizali su bogatiji slojevi: vlastela,
vladari, crkveni velikodostojnici.
Crkve brvnare zbog prirode i otpornosti
materijala od koga su građene ne mogu da dožive veliku starost.
Njihov vek trajanja, u idealnim uslovima, je oko 200 godina.
Dakle, teško mogu da dožive i prežive dva veka. Zbog toga
su im neophodne stalne popravke i prepravke, a u današnjim
uslovima preko potrebna je stalna stručna zaštita i stručni
nadzor.
Radoš Gačić
|
